quarta-feira, junho 05, 2019

Aprender a estar calado.



Não faleis. Estai alerta, estes dias as paredes escutam. Não muito longe da conversa e a fofoca está a traição.
 

A criação é a liberdade do escravo!

Após anos dizendo, em muitas ocasiões sem filtro, tudo o que me vinha repentinamente á cabeça, tomei a decisão de calar. Nos últimos tempos não é que aprendera a estar calado, simplesmente guardei silêncio porque a distância desenvolve a paciência, essa forma demorada de gerir as idéias. Com ela, a importância dos acontecimentos se relativiza, e se aceita incluso a morte do que se amara porque, enquanto um vive, nada morre em verdade.
O motivo, então, para escrever estas linhas é falar do exílio, dessa distância que se procura pela incompreensão de tudo o que se passa ao redor de um mesmo, pelas distintas formas de ver o mundo que vão definindo as margens. Dizia Vicente Araguas, a quem agradeço sempre as suas amáveis palavras, ao respeito do meu último livro, 1[14]1 (Belagua. 2019), que eu deslocara-me ás margens da poesia galega. Concordando em parte com a sua sentença, devo matizar uma cousinha. Em realidade, tomei distancia mas não criei as margens, eu fui colocado lá para ficar. As margens foram criadas por um ente indefinido composto por todas as pessoas que de algum jeito decidiram partilhar o mesmo, ou semelhante, interesse pela cultura e, nomeadamente, pela literatura galega. Infelizmente, entender que deve existir um cânone e, em conseqüência, um establishment, uma elite que respeita e defende esse preceito, deixa fora do jogo a todas aquelas pessoas que, com erros e acertos, decidíramos tomar a via da experimentação, em nome, principalmente, da diversidade. Como todos os entes que conseguem ter vida própria, buscam sempre sobreviver, e para isso é preciso criar um lobby que defenda políticas de tupperware, é dizer, fechadas e opacas. Na Galiza temos exemplos de entidades deste tipo, das que sempre se destaca a necessidade de que existam, ainda quando nunca está claro que é o que elas fazem de bom, ou mesmo o motivo pelo que são necessárias. Não importa se elas cumprem ou não o seu cometido, importa que se repita insistentemente que são importantes para conseguir determinado objetivo. O medo a contaminação do cânone produze uma separação das entidades com respeito á população. Essa ausência faz que uma maioria perda o interesse por estas entidades, pelo que o establishment tem outro motivo para fechar-se no seu hermetismo natural. O pior problema, ao meu modo de ver, é quando se relacionam políticas culturais, por meio das entidades das que venho de falar, que se afastam da cultura, com os interesses econômicos de empresas que pretendem viver também deste eido. Essa amálgama é capaz de modificar o cânone, para que ele serva para vender mais livros. Evidentemente, é preciso que existam criadores e criadoras de cultura que queiram participar desse establishment, para criar e espalhar o cânone em nome duma cultura á que dizem representar, mas que simplesmente defende os interesses do lobby conformado por entidades vinculadas á cultura e pelas empresas ligadas também ao sector.
O problema que eu vejo é que criar um cânone para vender livros, afastou definitivamente á população de certos âmbitos da literatura galega. Gerando um mercado que engloba a todas essas pessoas que, obrigadas a consumir, ainda não têm capacidade para afastar-se por completo. Num país como o galego, a criação dum establishment é outra forma de exílio, fazendo que aquelas pessoas que ficamos nas margens sejamos os excluídos daqueles que já criaram distância com aquela maioria da população para a cal o mundo da literatura é já, de em por si, irrelevante ou, quando menos, não prioritário.
Pelo que deveria dizer que as margens são o exílio definido pelo establishment literário galego, exilado também ele do conjunto da sociedade. Pero o que realmente deveríamos pensar, em minha opinião, é se realmente as superestruturas culturais fazem sentido ou se a cultura pode ser construída, já não desde as margens, senão desde uma posição onde as margens não façam sentido?

terça-feira, junho 04, 2019

Vicente Araguas sobre 1[14]1

No Suplemento Cultural Nordesía do domingo 2 de xuño de 2019, Vicente Araguas dedica a súa columna a falar de 1[14]1 editado por Belagua.

segunda-feira, abril 01, 2019

1[14]1 última proposta híbrida de Alberte Momán



1[14]1
Belagua ediciones. Abril, 2019.
1 [14] 1 é un libro de poemas ficción que se aproximan ao concepto de exilio, entendido este dende unha perspectiva máis ampla do que a simple expatriación. Fálase de persoas exiliadas na súa propia terra, das apartadas, censuradas, descontextualizadas, discriminadas. 1 [14] 1 é tamén unha historia de amor que transcorre nun entorno hostil. Trátase dunha prosa poética que pretende dar un paso adiante para unificar os xéneros lírico e narrativo, como culminación dunha traxectoria na que o autor cultivou ambos xéneros limando as posibles diferenzas existentes. O presente volume convértese nunha crónica dun tempo sen pretendelo, aproximándose ás grandes distopías da ficción que, co paso dos anos, volvéronse sumamente reveladoras.
Cun prólogo de Henrique Dacosta que afonda na traxectoria poética do autor, convértese nun libro fundamental para achegarse ao mundo lírico de Alberte Momán Noval.  



Alberte Momán Noval. Ferrol, 1976
Autor de poesía, narrativa para adultos e, en breve, será tamén autor édito de narrativa infantil. No eido da edición estreouse colaborando co colectivo A Porta Verdedo Sétimo Andar na coordinación dos Q de Vian Cadernos. Posteriormente crearía dous selos editoriais propios, O Figurante e Emerxente. Actualmente vese inmerso no desenvolvemento do selo M Editora.
No campo da narrativa, cunha grande compoñente de experimentación que comeza coa publicación de Vattene!, traballa sobre o concepto da micronovela, onde une xéneros como a fantasía e a ciencia ficción dende unha perspectiva que o achega ao surreal, rescatando, ao mesmo tempo, a esencia de formatos, hoxe case desaparecidos, como o pulp.  Nesta liña encadraríase a Triloxía Vátenne! O legado extraterrestre (culminación daquela primeira micronovela), Bosquexospara unha distopía, Lapamán, Ocidente e Barata minha barata. Estas dúas últimas escritas en portugués padrón.
No que respecta á poesía, despois de anos desenvolvendo, como liña temática, unha retrospectiva profundamente autobiográfica, pretende romper con esa dináminca com 1 [14] 1, no que leva a ciencia ficción, ou poesía ficción como aparece no actual volume, ao eido da poesía, recollendo a bagaxe dos últimos anos de experiencia na narrativa para unificar xéneros, desenvolvendo unha historia de ficción que se integra no actual libro de poemas.


segunda-feira, novembro 05, 2018

Homenaxe a Isidro Novo

Texto lido o sábado 3 de novembro no patio do Vello Cárcere de Lugo, na homenaxe a Isidro Novo.
                                          Imaxe: AELG


Daquela que coñecín a Isidro Novo

Non sabía nin como nin onde o coñecera, ..., quizais fose en Gay-Strip-Tease ou tal vez en Pink Pub. Que importaba. Pode ser que fose practicando o deporte de Lanza-lo anano, ou mesmo cadrando casualmente nalgunha tasca, un día grande en Calquerlandia.
Era 1999 e eu chegaba ao Carne de can, chegaba a Isidro Novo.
Naquel momento, o que houbera antes pasaba a ser irrelevante, o importante comezou a ser o que estaba por vir.
Para un exrocker do Delta do Mississippi, ou máis correctamente da beira oeste do río Enxerto, a quen nin o Romasanta da oralidade popular lograra cativar, encontraba o seu cruce de camiños no canto daquelas páxinas.
Aínda non puxera rostro ao seu nome, pero xa lle debía o primeiro viño que tomamos xuntos, tempo despois.
No fráxil fío temporal da miña memoria, no que xa desistín hai tempo de poñer orde, Isidro devólveme sempre ao Delta Blues do Mississippi, música coa que, sen decatarme, comecei a perfilar, anos atrás, o sentido das palabras que escribín para esta ocasión. Palabras que resultan, sen dúbida, insuficientes, para transmitir nin unha mínima parte da humanidade que atopei no Isidro literario e na persoa na que se transformarían os seus textos co tempo.
Isidro era profundamente crente, daqueles que se afastan do divino, dos que teñen sempre en mente un conto para dar a volta á moral que aquel destila. Isidro era crente dos que cren na liberdade e dignidade humanas, coas que foi tecendo cada unha das fibras nas que pousou as súas letras. Eu enleeime neses fíos unha tarde de 1999. Van xa aló unha chea de anos nos que fun debullando a liberdade e a dignidade humanas que tamén tentei transmitir con cada palabra, cada xesto. Gústame pensar que ambos transitamos por vías paralelas, como as do tren que imitaba á guitarra Robert Johnson, ou o Louisville and Nashville Railroad, L & N, ao que cantaran os Bintangs. O son da vella maquinaria sobre o camiño de ferro, como a voz de Isidro que perdura na memoria polo pouso da súa retranca.
E na súa memoria, o eu, que non é máis que aquel exrocker da banda oeste do río Enxerto, deixa aínda un viño pago, de cando en vez, nalgunha tasca, para algún outro exrocker magoado e sen norte que queira coñecer aquel que foi Isidro Novo.
E parafraseando por última vez aquela Carne de can e, polo tanto, a Isidro, direi que ninguén entenderá que este noso é o máis fermoso happy end.

quarta-feira, outubro 31, 2018

Lapamán (Editorial Atlantis. 2018)




ISBN: 978-84-948456-1-1   
Categoría: Novela fantástica
12,00

Sinopsis
Lapamán es más que una playa del término municipal de Bueu (Pontevedra), es un antihéroe, un ser híbrido que, lejos de defender un paradigma de moral, aplicándola sin misericordia contra los antagonistas de la obra, está lleno de defectos, contradicciones e inseguridades que manifiesta de una forma natural, como cualquier persona real puede hacer a lo largo de su existencia. Al igual que Jacquemort, protagonista de la brillante novela de Boris Vian, Lapamán se presenta a la sociedad en edad avanzada, por lo que, en muchos aspectos, la inocencia lo acompaña en gran parte de sus actos, así como otros rasgos infantiles, que se van matizando a medida que los acontecimientos se suceden. Como con las novelas de Momán acostumbra a suceder, resulta complejo catalogar sus textos en un único género. Hablamos, en este caso, de una novela negra que se acerca al mundo del comic clásico por medio de su protagonista híbrido. Un texto inquietante y de lectura rápida que podría ser descrito como micronovela, término utilizado en múltiples ocasiones por su autor.

En el año 2015, la traducción al castellano de su primera novela de ciencia ficción, El legado extraterrestre. Unamicronovela phychobilly, permitió introducirse en el sistema literario español a este autor en lengua gallega. Anteriormente, el premio NarrativasQuentes 2003, dio a conocer al público gallego a este escritor que ya se venía haciendo un hueco en el campo de la poesía. Su anterior obra, en portugués, idioma al que fue adaptando su escrita, marca el rumbo de su narrativa hacia una suerte de mundo propio, casi surreal. Diferentes premios consolidaron en Galicia a esta figura que ahora amplía su horizonte con una nueva propuesta de ficción. 

Un ano da publicación de Tripas





En novembro cúmprese un ano da saída do prelo de Tripas (Belagua. 2017), un libro de poemas no que recollo a produción poética de, cando menos, seis anos da miña vida. O eixo principal é, xustamente, a elaboración desa secuencia, un intervalo da miña propia traxectoria vital. Podería dicir que se trata dun discurso fragmentado co que tento reflexionar sobre os acontecementos importantes que deixaron pegada, procurando reconciliarme, ao mesmo tempo, co meu pasado.

Trátase dun libro no que se abordan, dende distintas perspectivas, momentos intensos que confeccionan, con dureza, a imaxe dun corpo que se ispe para non permitir que nada fique oculto, evitando que teza enramados confusos cargados de frustración.

Para min é, polo tanto, un libro importante, pero que ao mesmo tempo marca un punto de inflexión co que pretendo romper con esa forma de contarme, universalizando a miña propia experiencia, para espir, do mesmo xeito, o meu entorno máis ou menos inmediato.

Agradecido pola acollida do libro, recompilo hoxe as diferentes impresións que distintos medios foron capturando. Agradecido, tamén, a Estefanía Busto Dopazo pola tradución ao español, coa que se pretendía das cobertura peninsular aos textos.

Mario Regueira escribía, para o número 273 do semanario en papel Sermos Galiza do 21 de decembro do 2017, unha recensión na que resaltaba o «inconformismo e un afastamento voluntario das grandes correntes literarias, tamén no que respecta á procura de subxéneros», facendo referencia ao conxunto da miña obra.

Román Raña daba asúa visión para o Faro de Vigo do 25 de xaneiro do 2018, na que resalta o clima de desolación que marca, como liña definida, as páxinas de Tripas.

Manrique Fernández publicaba, o 1 de febreiro do 2018, unha recensión no xornal electrónico Comarcas na Rede de información dos municipios do sur de Pontevedra, considerándoo un libro visceral e negativista, moi acorde coas imaxes descarnadas que ocasións se mostran.

O día despois da presentación do libro en Lugo, Santiago Jaureguizar publicaba en El Progreso do día 9 de febreiro do 2018, un artigo resaltando aspectos relacionados coa primeira parte do libro, Arrabalde de silencio, nos que mesturo ficción e realidade para falar da chegada da miña nai a Ferrol, procedente do Roxal, concello de Neda.

O suplemento cultural do Faro de Vigo, O Faro da Cultura, do día 22 de febreiro publicaba unha extensa entrevista na que resalto o marcado ton autobiográfico destas Tripas.

Tensy Gesteira realizaba, para a súa bitácora literaria Lecturafilia, unha recensión do libro que acompañaría, días despois, cunha entrevista máis en profundidade.

Xa no mes de xullo, Henrique Dacosta escribía para o Suplemento Cultural Nordesía do Diario de Ferrol do 29 dese mes, unha recensión na que introducía o oxímoron como fío condutor, xa non só en Tripas, senón como recurso poético en todas as miñas obras.

E por último, até o momento, Vicente Araguas, para ese mesmo Suplemento Cultural, neste caso do 21 de outubro, escribía unhas liñas considerando o feito de mostrarme nu na escrita.

Diferentes visións que demostran un amplo abano de temáticas e recursos empregados nun libro que é como unha vida.

Arquivo do blog